วารสารฉบับปัจจุบัน

วารสารกีฎและสัตววิทยา ปีที่ 36 ฉบับที่ 1-2 มกราคม – ธันวาคม 2561

“แมลง-สัตว์ศัตรูพืช” จัดได้ว่าเป็นปัญหาหลักในการเพาะปลูกพืชเกษตรกรที่มีประสบการณ์มานานย่อมมีการเตรียมตัวที่ดีในการป้องกันการเข้าทำลายของศัตรูพืชในแต่ละระยะการเจริญเติบโตของพืชนั้นๆสำหรับศัตรูพืชที่ระบาดซ้ำเป็นประจำ เกษตรกรมักจะคุ้นเคยกับรูปร่างลักษณะ พฤติกรรมการเข้าทำลาย และสามารถป้องกันกำจัดได้ทันท่วงที อย่างไรก็ตาม ในสภาวะสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไป อาจมีแมลง-สัตว์ศัตรูพืชชนิดใหม่เกิดขึ้นได้ บางคนบัญญัติชื่อว่า “ศัตรูพืชอุบัติใหม่”ซึ่งหมายถึงศัตรูพืชที่ไม่เคยระบาดมาก่อน หรือเป็นศัตรูต่างถิ่น (alien species) ที่ไม่เคยมีในประเทศไทย และอาจเป็นศัตรูร้ายแรงที่อยู่ในบัญชีรายชื่อศัตรูพืชกักกันของราชอาณาจักรไทยตามพระราชบัญญัติกักพืช ซึ่งศัตรูพืชเหล่านั้นสามารถเข้ามาในประเทศได้ 3 แนวทาง คือ
1.การเคลื่อนที่หรือย้ายถิ่นประชากรศัตรูพืชตามความสามารถของชนิดศัตรูพืชนั้น ๆ เมื่อมีโอกาส เพื่อไปดำรงชีวิตในแหล่งที่มีพืชอาหารอุดมสมบูรณ์ มีสภาพภูมิอากาศเหมาะสม ปัจจัยที่ช่วยให้มีการแพร่ขยายแมลงไปได้ในระยะทางไกล ๆ คือ ลมพายุ
2.การนำเข้าส่วนของพืช เช่น ดอก ผล กิ่ง ก้าน ใบ เมล็ด ท่อนพันธุ์ ฯลฯ มาจากต่างประเทศและมีศัตรูพืชติดเข้ามาด้วยโดยรู้เท่าไม่ถึงการณ์
3.การนำแมลง-สัตว์ศัตรูพืชเข้ามาโดยมนุษย์ที่จงใจและมิได้จงใจ
ศัตรูพืชต่างถิ่นเมื่อเข้ามาระบาดในประเทศมักพบว่ามีการระบาดรุนแรง และรวดเร็วกว่าศัตรพืชพันธุ์พื้นเมือง ทั้งนี้เนื่องจากไม่มีศัตรูธรรมชาติ (ตัวห้ำ-ตัวเบียน) ของศัตรูพืชต่างถิ่นชนิดนั้น ๆ อยู่ในพื้นที่ ศัตรูพืชต่างถิ่นบางชนิดมีศักยภาพในการขยายพันธุ์สูงและมีการต้านทานต่อสารป้องกันกำจัดศัตรูพืชบางชนิดมาแล้ว จึงเป็นปัญหายากแก่เกษตรกรในการป้องกันกำจัดเพราะไม่ทราบลักษณะการเข้าทำลาย รวมทั้งชนิดสารป้องกันกำจัดที่มีประสิทธิภาพในการควบคุม อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบันหน่วยงานสากล เช่นองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (Food and Agriculture Organization:FAO) อนุสัญญาว่าด้วยการอารักขาพืชระหว่างประเทศ (International Plant Protection Convention: IPPC)ทำหน้าที่คอยแจ้งเตือนการแพร่ระบาดของศัตรูพืชร้ายแรงให้ประชาคมโลกทราบทั้งในโลกออนไลน์ และการแจ้งเตือนหรือช่วยเหลือประเทศสมาชิกอย่างเป็นทางการ สำหรับในประเทศไทย กรมวิชาการเกษตรได้ก่อตั้งหน่วยงานขึ้นใหม่มีชื่อว่า “กลุ่มงานเฝ้าระวังศัตรูพืชกักกัน” อยู่ภายใต้กลุ่มวิจัยกักกันพืช สำนักวิจัยพัฒนาการอารักขาพืช มีหน้าที่ศึกษา วิจัย สำรวจเฝ้าระวัง ศัตรูพืชกักกัน และศัตรูพืชที่ยังไม่ปรากฎพบในประเทศไทย รวมทั้งกำหนดมาตรการด้านการเฝ้าระวังศัตรูพืช ดังนั้นการให้ความสำคัญเฝ้าระวังศัตรูพืชอุบัติใหม่และการรุกรานของศัตรูต่างถิ่นของกรมวิชาการเกษตร จึงเป็นก้าวหนึ่งที่เสริมสร้างความมั่นใจให้แก่เกษตรกรไทยในการอารักขาพืช

ผลงานวิจัย
• ความสัมพันธ์ชองปัจจัยสภาพภูมิอากาศกับการทำลายและการสร้างแบบจำลองการระบาดของบั่วกล้วยไม้ Contarinia maculipennis
Feltในกล้วยไม้สกุลหวาย
ศรีจำนรรจ์ ศรีจันทรา วลัยพร ศะศิประภา กรกต ดำรักษ์ พวงผกา อ่างมณีและ ธีราทัย บุญญะประภา
• โครงสร้างทางพันธุกรรมของแมลงวันแตง Zeugodacus cucurbitae (Coquillett)(Diptera:Tephritidae)ในประเทศไทยและประเทศเพื่อนบ้าน
ยุวรินทร์ บุญทบ อัครพงษ์ สวัสดิพงษ์ Nagalingam Kumaran Mark Schutze Anthony R. Clarke Stephen L. Cameron และ Matt N. Krosch
• ชีววิทยาและศักยภาพของไรตัวห้ำAmblyseius swirskii (Athias-Henriot)(Acari:Phytoseiidae)ในการกำจัดเพลี้ยไฟ
อทิติยา แก้วประดิษฐ์ พิเชฐ เชาวน์วัฒนวงศ์ พลอยชมพู กรวิภาสเรือง อัจฉราภรณ์ ประเสริฐผล และ ณพชรกร ธไภษัชย์
• ประสิทธิภาพเชื้อแบคทีเรียและสารฆ่าแมลงในการป้องกันกำจัดหนอนกระทู้หอมในพริก
สมศักดิ์ ศิริพลตั้งมั่น และ สุภราดา สุคนธาภิรมย์ ณ พัทลุง

บทความ
• ไรสนิมส้ม………ที่ต้องรู้จัก
เทวินทร์ กุลปิยะวัฒน์
• การแบ่งกลุ่มสารป้องกันกำจัดไรศัตรูพืชตามลักษณะกลไกการออกฤทธิ์
ณพชรกร ธไภษัชย์ และ พิเชฐ เชาวน์วัฒนวงศ์
•หิ่งห้อยสกุลใหม่ของโลก Inflata Boontop
ยุวรินทร์ บุญทบ
• ไรแดงมันสำปะหลัง(cassavaredmite);Oligonychus biharensis(Hirst)
อัจฉราภรณ์ ประเสริฐผล